مروری بر تأثیر ضدمیکروبی اسانس‌ها

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه صنایع غذایی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران

2 دانشجوی دکترای تخصصی مهندسی بهداشت محیط، دانشکده علوم پزشکی خلخال، دانشگاه علوم پزشکی اردبیل، اردبیل، ایران

3 - کارشناس ارشد مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران

4 کارشناس گروه پرستاری، بیمارستان امام خمینی(ره) شهرستان سنقر، مرکز بهداشت شهرستان سنقر، سنقر، ایران

چکیده

با توجه به اثرات سوء نگه‌دارنده­های شیمیایی در مواد غذایی فرآوری شده، استفاده از ترکیبات ضدمیکروبی بی­خطر از جمله اسانس و عصاره­های گیاهان امری ضروری به‌نظر می­رسد. هدف از انجام این مطالعه مروری، تعیین اثر اسانس­های متفاوت بر باکتری­های مختلف می­باشد. مطالعه از نوع مروری-سیستماتیک (Systematic review) است که طی آن تعداد زیادی از مقالات مرتبط از پایگاه‌های داده داخلی و خارجی دریافت و مورد ارزیابی قرار گرفت.از میان 462 مقاله یافت شده، تعداد 76 مقاله بر اساس عنوان و چکیده آن‌ها برای بررسی بیشتر انتخاب گردیدند. بر اساس نتایج مطالعات مختلف، تأثیر اسانس‌های گوناگون بر باکتری­های بیماری­زا و مولد فساد مشخص گردید و موثرترین و ضعیف‌ترین اسانس­ها معرفی شدند. هم‌چنین مشخص گردید که تأثیر اسانس­ها بر باکتری‌های گرم مثبت بیشتر از گرم منفی است. در مواردی نیز اسانس­ها اثر مهاری بر باکتری­های مفید نظیر لاکتوباسیل‌ها داشتند.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Antimicrobial effect of essential oils: a systematic review

نویسندگان [English]

  • E Sadeghi 1
  • A Dargahi 2
  • A Mohammadi 3
  • F Asadi 3
  • S Sahraee 4
1 Associate Professor, Department of Food Science and Technology, School of Public Health, Kermanshah University of Medical Sciences, Kermanshah, Iran
2 PhD Student in Environmental Health Engineering, Kermanshah University of Medical Sciences, Kermanshah, Iran
3 MSc Student in Environmental Health Engineering, Kermanshah University of Medical Sciences, Kermanshah, Iran
4 BSc Department of Nursing, Songhor city health center, Songhor, Iran
چکیده [English]

Regarding the harmful effects of chemical foods preservatives on human body, it is crucial to find out safe antimicrobials among essential oils and herbs. This study aimed to address the effects of different essential oils on various bacterial species through a systematic review. A wide range of published papers in national and international data bases have been searched for the relevant articles. For this reason, the keywords used in searching were: "essential oils in food", "antimicrobial effect" and "vegetable oils". Among 462 retrieved articles, 76 papers were selected for further reviewing based on their title and abstracts. Based on results, the antimicrobial effects of different essential oils on pathogenic and spoilage organisms were compared. Moreover, the most effective as well as the least effective essential oils on microbial growth were identified. It was concluded that essential oils are more effective on gram positive bacteria rather than gram negatives. Besides, it was evident that some essential oils negatively affected the useful organisms such as lactobacilli. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • : Antimicrobial
  • Essential oils
  • gram-negative
  • Gram-positive

 

  • احسانی، علی؛ محمودی، رزاق؛ زارع، پیمان و حسنی، عباس (1390). ترکیب شیمیایی و اثرات ضد میکروبی اسانس‌های روغنی گیاهان موسیر (Allium ascalonicum) و بادیان رومی(Pimpinella anisum)  علیه لیستریا مونوسیتوژنز در پنیر سفید آب نمکی. مجله پژوهشهای صنایع غذایی، دوره، 21 شماره 3، صفحات: 328-317.
  • احمدی، زهرا؛ ستار،ی مرتضی؛ طبرایی؛ بهمن و بیگدلی، محسن (1390). شناسایی ترکیبات شیمیایی اسانس گیاه بومادران و ارزیابی اثرات ضدمیکروبی. مجله دانشگاه علوم پزشکی اراک. دوره 14, شماره 3 (دوماهنامه مرداد و شهریور)، صفحات: 10-1.
  • اختیارزاده، حسن؛ آخوندزاده بستی، افشین؛ میثاقی، علی؛ ابراهیم‌زاده موسوی، حسینعلی؛ بکایی، سعید؛ طاهرخانی، پگاه و همکاران (1390). اثر اسانس آویشن شیرازی بر رفتار لیستریا منوسایتوژنز (Listeria momocytogenes) در ماهی شور. فصلنامه گیاهان دارویی، دوره 4، شماره 40، صفحات: 96-89.
  • ایزدی، زهرا؛ اثنی عشری، محمود؛ احمدوند، گودرز؛ داودی، پوراندخت و پیری، خسرو (1388). شناسایی ترکیب‌های شیمیایی و بررسی اثر ضدباکتریایی اسانس گیاه نعناع فلفلی بر تعدادی از سویه های میکروبی. مجله ارمغان دانش، دوره 14، شماره 3، صفحات: 45-54.
  • آبرومند آذر، پرویز؛ زمانی هرگلانی، فریبا؛ لاریجانی، کامبیز و طبیب‌زاده قمصری، زهرا (1392). اندازه‌گیری و گونه‌شناسی عنصر سلنیم در برخی از گیاهان خوراکی و دارویی به سه روش استخراجی. مجله علوم غذایی و تغذیه، دوره 10، شماره 2، صفحات: 75-84.
  • برومند، عاطفه؛  حامدی، منوچهر؛ امام جمعه، زهرا؛  رضوی، سید هادی و گلمکانی، محمدتقی (1387). بررسی خاصیت ضدمیکروبی اسانس بذرهای شوید و گشنیز بر روی استافیلوکوکوس اورئوس، اشرشیاکولایO157:H7 ،  سالمونلا تیفی موریوم با استفاده از آزمایش حساسیت رقت در محیط مایع. مجله پژوهشهای علوم و صنایع غذایی ایران. سال چهارم، شماره 7، صفحات: 68-59.
  • جعفرزاده خالدی، کامران؛ آقازاده مشگی، مهزاد؛ شریفان، انوشه و لاریجانی، کامبیز (1389). بررسی اثر اسانس رزماری بر روی روند رشد باکتری استافیلوکوکوس اورئوس در سوپ آماده تجارتی. مجله بیوپاتولوژی مقایسه‌ای ایران، دوره هفتم، شماره 2، صفحات: 264-255.
  • جلالی، محمد؛ عابدی، داریوش؛ اصغری، غلامرضا و رضایی، زینب (1386). بررسی اثر ضدمیکروبی چند نوع عصاره مختلف میوه گیاهPycnocycla spinosa. . مجله دانشگاه علوم پزشکی مازندران، دوره 17، شماره 59، صفحات 86-76.
  • حسینی، هیام؛ هندالی، سمیه؛ پریشانی، محمدرضا؛ قزلباش، غلامرضا و عامری، عبدالغنی (1388). بررسی اثرات ضد‌باکتریایی عصاره آبی گیاه شبدر ترشک و مقایسه اثر آن با آنتی‌بیوتیک‌های متداول در درمان عفونت‌های ناشی از استافیلوکوک اورئوس و اشرشیاکلی. فصلنامه گیاهان دارویی. دوره 1، شماره 33،صفحات: 107-103.
  • حکیمی میبدی، محمد حسین؛ افخمی عقدائی، محمد و میرجلیلی، فاطمه (1382). بررسی فعالیت بیولوژیکی اسانس درمنه Artemisia persica  ایرانی. مجله پژوهش و سازندگی، شماره 61، صفحات: 5-2.
  • حنفی،  قربانمحمد؛ درویشی، شعله؛ درویشی، نازیلا؛  سیدین اردبیلی، سید مهدی و میراحمدی، فردین (1391). بررسی خواص ضدباکتریایی اسانس شیره درخت بنه بر روی باکتری‌های استافیلوکوکوس اورئوس، اشریشیاکولای وکلستریدیوم اسپوروژنس. مجله دانشگاه علوم پزشکی کردستان، دوره 17، شماره 1، صفحات: 10-1.
  • خانزادی، سعید؛ رضویلر، ودود؛  آخوندزاده بستی،  افشین و  جمشیدی، عبداله (1385). اثر اسانس آویشن شیرازی، اسید استیک، دما و زمان نگه‌داری بر احتمال رشد کلستریدیوم بوتولینوم تایپA در محیط براث BHI. پژوهشهای علوم و صنایع غذایی ایران. دوره 2، شماره 2، صفحات: 31-23.
  • خنجری، علی؛ آخوندزاده بستی، افشین؛ رکنی، نوردهر و سلطانی، مهدی (1390). اثر اسانس آویشن شیرازی بر روی احتمال رشد ویبریو پاراهمولیتیکوس در محیط آبگوشت قلب و مغز. مجله علوم و صنایع غذایی ایران، دوره 8، شماره 1، صفحات: 46-37.
  • داداش پور، مهدی؛ رسولی، ایرج؛ سروری زنجانی، رحیم؛ سفیدکن، فاطمه؛ تقی زاده، مسعود و درویش، علیپور (1390). فعالیت ضدمیکروبی، رادیکال‏زدایی نیتریک اکساید و سمیت سلولی اسانس آویشن دنایی. مجله علوم پزشکی مدرس: آسیب‌شناسی زیستی، دوره  14، شماره 1، صفحات: 47 -37.
  • داردرفشی، محمد جواد؛ بهرامی، غلامرضا؛ صادقی، احسان؛ خان احمدی، معصومه؛ محمدی، میترا و محمدی، رضا (1392). تأثیر اسانس گیاه چویر بر رشد استافیلوکوکوس اورئوس در طی تولید و نگهداری پنیر سفید ایرانی. علوم تغذیه و صنایع غذایی ایران، دوره 8، شماره 4، صفحات: 20-.13
  • دانشیان مقدم، امیر محمد (1389). بررسی اثرضدباکتریایی اسانس گیاه داروئی ریحان (Ocimum basilicum L)  روی باکتری استافیلوکوکوسارئوس  Staphylococcus aureusپنجمین همایش ملی ایده های نو در کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی اصفهان، صفحات: 3-1.
  • رادمهر، بهراد؛ خامدا، کاوه و  رجبی خرمی، افشین (1390). بررسی اثر ضدمیکروبی اسانس سماق روی باکتری سالمونلاتیفی موریوم و تعیین اجزای آن. مجله بهداشت مواد غذایی، دوره 1، شماره 2، صفحات: 9-1.
  • راهداری، پروانه؛ ده پورجویباری، عباسعلی و رودگرکوهپ، محمدعلی (1389). شناسایی اجزای متشکله روغن‌های اسانسی و بررسی اثر ضدمیکروبی گیاه Consolida orientalis. مجله اکوسیستم‌های طبیعی ایران ، دوره 1، شماره 1، صفحات: 90-85.
  • رسولی، ایرج؛ گچکار، لطیف؛ یادگاری‌نیا، داود؛ رضایی، محمدباقر؛ تقی‌زاده، مسعود و فکور، محمدهادی (1386). رابطه فعالیت‌های ضدمیکروبی روغن‌های اسانسی Mentha spicata L. و Chenopodiumambrosioides L.  با خواص آنتی‌اکسیدانی و رادیکال‌زدایی آنها. مجله گیاهان دارویی و معطر ایران. دوره 23، شماره 4، صفحات: 503-492.
  •   رسولی، ایرج؛ رضایی، محمدباقر (1379). بررسی فعالیت ضدمیکروبی و ترکیبات شیمیایی اسانس گل‌های اسطوخدوس و مریم گلی. مجله دانشگاه علوم پزشکی کرمان، دوره 7، شماره 4، صفحات: 181-.173
  • رهنما، محمد؛ رضوی‌روحانی، سیدمهدی؛ تاجیک، حسین؛ خلیقی‌سیگارودی، فرحناز و زاد‌باری، محمود رضا (1388). بررسی اثرات ضدمیکروبی اسانس گیاه آویشن شیرازی و نایسین به تنهایی و ترکیبی با یکدیگر بر علیه لیستریا مونوسیتوژن در آبگوشت قلب - مغز. فصلنامه گیاهان دارویی. دوره 4، شماره 32، صفحات: 131-120.
  • سحرخیز، محمدجمال؛ ستاری،  مرتضی؛ گودرزی، غلامرضا و امیدبیگی، رضا (1387). تعیین اثر ضدباکتریایی اسانس گیاه Tanacetum parthenium L.. مجله گیاهان دارویی و معطر ایران، دوره 24، شماره 1، صفحات: 55-47.
  • سرابی جماب، محبوبه؛ نیازمند، راضیه و عابدی نیا، احمدرضا (1387). تأثیر اسانس آویشن بر فعالیت لاکتوباسیلوس اسیدوفیلوس، باکتری آغازگر ماست پروبیوتیک. هجدهمین کنگره ملی علوم و صنایع غذایی، پژوهشکده علوم و صنایع غذایی خراسان رضوی، صفحات: 25-21.
  • سعادتمند، سارا؛ علاالدینی، علیرضا و صالحی، مجیب (1388). بررسی خواص ضدمیکروبی اسانس گیاه پامچال صخره‌ای (Dionysia revolute) بر باکتری Staphylococcos aureus و تعیین ترکیبات شیمیایی آن به روش GC-Mass. مجله فیزیولوژی و تکوین جانوری (علوم زیستی)، دوره1، شماره 2، صفحات: 63-52.
  • سفیدکن، فاطمه؛ عسگری، فاطمه؛ صادق زاده، لیلا و اولیاء، پرویز (1388). بررسی تاثیر اسانس سه گونه مرزه (Satureja mutica،S. edmondi  وS. bachtiarica ) بر سالمونلا پاراتیفی. مجله زیست شناسی ایران، دوره 22، شماره 2، صفحات: 258-249.
  •  سلطان دلال، محمد مهدی؛  قربانزاده مشگانی، مسعود؛ یزدی، محمد حسین؛  آقا امیری، سولماز؛  مبصری، گلناز و عابدی محتسب، ترانه پیمانه (1390). اثرات ضدباکتریایی اسانس رزماری بر روی استافیلوکوکوس اورئوس‌های مقاوم به متی‌سیلین جدا شده از بیماران و مواد غذایی. مجله دانشگاه علوم پزشکی کردستان، دوره 16، شماره 1، صفحات: 80-73.
  • سلطانی‌پور، محمد امین ؛رضایی، محمد باقر و مرادشاهی، علی (1383).  بررسی اثرات ضدمیکروبی اسانس گیاه مورخوش (Zhumeria majdae Rech. f. & Wendelbo). مجله گیاهان دارویی و معطر ایران. دوره 20، شماره 3، صفحات: 290-277.
  • سلطانی‌پور، محمدامین؛ رضایی، محمدباقر؛ مرادشاهی، علی؛ خلدبرین، بهمن و برازنده، محمدمهدی (1385). بررسی ترکیب‌های موجود در اسانس گیاه مورخوش (Rech. f. & Wendelbo Zhumeria majdae) در زمان گل‌دهی در مناطق مختلف رویشی استان هرمزگان. فصلنامه گیاهان دارویی، دوره 1، شماره 21، صفحات: 47-42.
  • سلطانی‌نژاد، شهلا؛ ستایی مختاری، طیبه و رهبریان، پرویز(1389). مطالعه اثر ضدباکتریایی اسانس و عصاره متانولی کاکوتی کوهی بر برخی از باکتری‌های بیماری زا. مجله زیست فناوری میکروبی، دوره 2، شماره 5، صفحات: 1-6.
  • سلطانی نژاد، شهلا؛ ستایی مختاری، طیبه و سلطانی نژاد، میترا (1389). بررسی فعالیت ضدباکتریایی عصاره متانولی برگ اکالیپتوس بر علیه باکتری‌های استافیلوکوکوس اورئوس، اشریشیا کلی و استرپتوکوکوس پیوژنز در شرایط آزمایشگاهی. مجله زیست فناوری میکروبی، دوره 2، شماره 4، صفحات: 27-21 .
  • شاهنده، زهرا؛ مولانا، زهرا؛ فرزین وش، طیبه (1385). اثر عصاره دانه خاکشیر بر ممانعت از رشد سویه‌های استاندارد اشریشیاکلی و استافیلوکوکوس اورئوس. مجله دانشگاه علوم پزشکی بابل، دوره 8، شماره 5، صفحات:
  • شریفی، اصغر؛ نغماچی، محسن و بهرامی، سمانه (1389). مطالعه خواص ضدمیکروبی عصاره هیدروالکلی گیاه بیلهر. ارمغان دانش، دوره 15، شماره 4، صفحات: 387-378. 
  • صادری، حوریه؛ اولیا، پرویز و هاشمی، سیدرضا (1386). اثر اسانس بابونه بر تولید بیوفیلم در سودوموناس آئروژینوزا. مجله میکروب شناسی پزشکی ایران، مجله میکروب شناسی پزشکی ایران، دوره 1، شماره 2، صفحات: 14-9.
  • صادق زاده، لیلا؛ سفیدکن، فاطمه و اولیا، پرویز (1385). بررسی ترکیب و خواص ضدمیکروبی اسانس آویشن شیرازی (Zataria mulrifolra) . مجله پژوهش و سازندگی، دوره 19، شماره 2، صفحات: 56-52.
  • صادقی، احسان؛ آخوندزاده بستی، افشین؛ میثاقی، علی؛ زهرایی‌صالحی، تقی و بهلولی اسگویی، سمیه (1389). ارزیابی آثار اسانس زیره سبز وپروبیوتیک لاکتوباسیلوس اسیدوفیلوس بر رشد استافیلوکوک اورئوس در پنیر سفید ایرانی. فصلنامه گیاهان دارویی، دوره 2، شماره 34، صفحات: 131-141.
  • طالعی، غلامرضا؛ مشکوه السادات، محمدهادی و موسوی، سیده زهرا (1387). اثر ضدباکتریایی عصاره‌های شاهتره، بن سرخ، شنگ، شمشاد اناری و دو گونه آویشن بومی لرستان. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی گرگان، دوره 10، شماره 1، صفحات: 31-35.
  • فرهنگ‌فر، عذرا؛  تاجیک، حسین؛ رضوی روحانی، سید مهدی؛ مرادی، مهران و علی اکبرلو، جواد (1390). اثرات ترکیبی اسانس میخک و عصاره دانه انگور بر روی عوامل فساد باکتریایی پتی گوشت گاومیش در دمای نگه‌داری 8 درجه سانتی گراد. مجله پژوهشهای صنایع غذایی، دوره 21، شماره 1، صفحات: 105-116.
  • فضل آرا، علی؛ صادقی، احسان و رستمی سلیمانی، پگاه (1391). مطالعه تأثیر ضدباکتریایی اسانس گیاه زیره سبز بر باکتری لیستریا مونوسیتوژنز در پنیر سفید ایرانی. مجله علوم وصنایع غذایی، دوره 9، شماره 35، صفحات: 44-35.
  • قسمتی، ماریا (1386). بررسی فعالیت ضدباکتری عصاره گیاه شون (Sambucus ebulus) علیه دو باکتری Staphylococcus aureus ATCC 1341  وPseudomonas aeruginosa ATCC 2785. مجله علوم زیستی، دوره 1، شماره3 (پیاپی 3)، صفحات: 82-73.
  • کاظم الوندی، رضا؛ شریفان، انوشه و آقازاده مشگی، مه‌زاد (1389). بررسی ترکیب شیمیایی و اثر ضدمیکروبی اسانس گیاه نعناع فلفلی. مجله پاتوبیولوژی مقایسه‌ای، دوره 7، شماره 4، صفحات: 364-355.
  • گندمی نصرآبادی، حسن؛ میثاقی، علی؛ آخوندزاده‌بستی، افشین؛ خسروی، علی‌رضا؛ بکایی، سعید و عباسی‌فر، آرش (1387). اثر اسانس آویشن شیرازی روی آسپرژیلوس فلاووس. فصلنامه گیاهان دارویی، دوره 3، شماره 27، صفحات: 45-51.
  • مجاب، فراز؛ وحیدی، حسین؛ نیک‌آور، بهمن و کمالی‌نژاد، محمد (1388). بررسی مواد تشکیل‌دهنده اسانس و اثرات ضدمیکروبی ریزوم گیاه (Cyperus rotundus L). فصلنامه گیاهان دارویی. دوره 4، شماره 32، صفحات: 97-91.
  • محبوبی، محدثه و فیض‌آبادی، محمد‌مهدی (1388). بررسی اثر ضدمیکروبی اسانس‌های آویشن، مرزنجوش، مرزه و اکالیپتوس بر باکتری‌های اشریشیاکلی، سالمونلا تیفی موریوم و قارچ‌های آسپرژیلوس نایجر، آسپرژیلوس فلاووس. فصلنامه گیاهان دارویی. دوره 2، شماره 10، صفحات: 144-137.
  • محمدی، خسرو؛ کریم، گیتی؛ حنیفیان، شهرام؛ تاری نژاد، علیرضا؛ قاسم‌نژاد، رضا (1390). مطالعه تأثیر اسانس گیاه آویشن شیرازی بر باکتری Escherichia coli O157:H7 در پنیر سفید آب نمکی طی فرآیند تولید و نگهداری. دوره 1، شماره 2، صفحات: 78-69.
  • محمودی، هادی؛ رهنما، کامران و عربخانی، محمد‌علی (1389). بررسی اثر ضد‌باکتریایی اسانس و عصاره آبی گیاهان دارویی بر باکتری‌های عامل شانکر و لکه برگی درختان میوه هسته‌دار. فصلنامه گیاهان دارویی. دوره 4، شماره 36، صفحات: 42-34.
  • محمودی، رزاق؛ احسانی، علی؛ تاجیک، حسین؛ آخوندزاده بستی، افشین و خسرو شاهی اصل، اصغر (1389).  اثر ضدمیکروبی اسانس پونه کوهی و لاکتوباسیلوس کازئیبر استافیلوکوکوس اورئوس در پنیر سفید ایرانی. فصلنامه پژوهش‌های صنایع غذایی، دوره 20، شماره 1، صفحات: 160-147.
  • مرادی، مهران؛ تاجیک، حسین؛ رضوی روحانی، سید مهدی؛ ارومیه‌ای؛ عبدالرسول؛ ملکی‌نژاد، حسن و ساعی دهکردی، سید سیاوش (1389). ارزیابی خصوصیات آنتی‌اکسیدانی، رنگ و اثرات ضدباکتریایی فیلم خوراکی کیتوزان حاوی اسانس آویشن شیرازی علیه لیستریا منوسیتوژنز. ارمغان دانش، دوره 15، شماره 4، صفحات: 303-315.
  • مرادی، بهروز؛ مشاک، زهره؛ آخوندزاده بستی، افشین؛ مرادی، بیژن و برین، عباس (1390). بررسی اثر اسانس زیره سبز بر روی رشد باکتری باسیلوس سرئوس در یک مدل غذایی. مجله گیاهان دارویی، دوره اول، شماره 8، صفحات: 102-93.
  • مشاک، زهره؛ مرادی، بیژن و مرادی، بهروز (1391) اثر ترکیبی اسانس دارچین و آویشن شیرازی بر رشد Bacillus cereus در یک مدل غذایی. فصلنامه گیاهان دارویی. دوره 2، شماره 42، صفحات: 73-62.
  • مشرقی، منصور و ممتازی، فرزانه (1391). مقایسه اثرات ضدمیکروبی غلظت‌‌های مختلف عصاره‌های الکلی رزماری (Rosmarinus officinalis)، علف چای (Hypericum Perforatum) و کاجیره (Carthamus Tinctorius) بر مراحل مختلف رشد باکتری اشرشیا کولای O157. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان. دوره 11، شماره 2، صفحات: 114-103.
  • مقتدر،  محمد؛ ایرج منصوری، عبدالرضا؛ سالاری، حسن و فرهمند، آرمیتا (1388). شناسایی ترکیب‌های شیمیایی و بررسی اثر ضدمیکروبی اسانس بذر زیره (Bunium persicum Boiss). مجله تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران، دوره 25، شماره 1، صفحات: 27-20.
  • موسوی، میرحسن؛ آخوندزاده بستی، افشین؛ میثاقی، علی و زهرایی صالحی، تقی (1387). اثرات اسانس آویشن شیرازی و نایسین بر روی رشد سالمونلا تیفی موریوم در سوپ جو تجارتی. هجدهمین کنگره ملی علوم و صنایع غذایی، پژوهشکده علوم و صنایع غذایی مشهد، صفحات: 25-21.
  • مومنی، لیدا و زمان‌زاد، بهنام (1388). بررسی اثرات ضدمیکروبی عصاره پیاز و زنجبیل بر روی باکتری‌ها و قارچ کاندیدا آلبیکانس جدا شده از نمونه‌های ادرار افراد مبتلا به عفونت ادراری -تناسلی. مجله دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد، دوره 11، شماره4، صفحات: 87-81.
  • مهاجرفر، طاهره؛ حسین زاده، اعظم؛ آخوندزاده بستی، افشین؛ خنجری، علی؛ میثاقی، علی و گندمی نصرآبادی، حسن (1391). تعیین میزان حداقل غلظت بازدارندگی (MIC) لیزوزیم و آویشن شیرازی روی لیستریا مونوسیتوژنز. فصلنامه گیاهان دارویی. دوره 4، شماره 44، صفحات: 77-70.
  • نخعی مقدم، محبوبه (1388). اثر ضدمیکروبی عصاره متانولی پوست پرتقال (Citrus sinensis) علیه ایزوله‌های کلینیکی هلیکوباکتر پیلوری در شرایط آزمایشگاهی. مجله علمی زیست فناوری میکروبی دانشگاه آزاد اسلامی، دوره 1، شماره 2، صفحات: 43-37.
  • نوری، نگین؛ توریان، فهیمه؛ رکنی، نوردهر؛ آخوندزاده، افشین؛ میثاقی، علی (1389). بررسی اثر نگهدارندگی اسانس دارچین و درجه حرارت نگهداری بر روی میزان رشد E. coli O157:H7 در همبرگر با استفاده ازتکنولوژی ترکیبی. فصلنامه علوم و صنایع غذایی ایران، دوره 7، شماره 23، صفحات: 42-35.
  • یزدی، محمدحسین؛  پورمند، محمدرضا؛ بیات، منصور و جعفری، آریو شاهین (1386). ارزیابی اثر ضدمیکروبی اسانس‌های Zataria multiflora BoissMyrtus communis L و Eucalyptus officinalis بر استرپتوکوکوس پنومونیه، هموفیلوس آنفلوانزا و مورکسلا کاتارهالیس با روش in vitro مجله گیاهان دارویی و معطر ایران. دوره 23، شماره 4، صفحات: 483-477

• A Hsani1, A., Mahmoudi, R., Zare, P., and Hasany, A. (2011). Biochemical properties and antimicrobial effects of Allium ascalonicum and Pimpinella anisum essential oils against Listeria monocytogenes in white brined cheese, Journal of Food Reserch, 21(3): 328-317. [in Persian]
• Aberouman Azar, P., Zamani Hargelani, F., Laryjani, K. and Tayebzadeh Gamsari, Z. (2013). Measure and typology element selenium in some edible and medicinal plants to three extraction methods, Lournal of food Thecnology and Nutriation, 10(2): 84-75. [in Persian]
• Abouhosseini Ttabari, M., Youssefi, M.R., Ghasemi, F., Ghias Tabari, R, Haji Esmaili, R. and Yousefi Behzadi, M. (2012). Comparison of antibacterial effects of eucalyptus essence, mint essence and combination of them on staphylococcus aureus and escherichia coli isolates. Middle-East Journal of Scientific Research, 11(4): 536-540
• Ahmadi, Z., Sattari, M., Tabaraee, B. and Bigdeli, M. (2011). Identification of the constituents of Achillea santolina essential oil and evaluation of the anti-microbial effects of its extract and essential oil, Arak Medical University Journal, 14(56): 1-10. [in Persian]
• Al-Dhaher, Z.A. (2008). The antibacterial activity of aqueous extract of cinnamon and clove against staphylococcus aureus. al-nahrain university, 11(2):131-135.
• Angienda, P.O., Onyango, D.M. and Hill, D.J. (2010). Potential application of plant essential oils at sub-lethal concentrations under extrinsic conditions that enhance their antimicrobial effectiveness against pathogenic bacteria microbiology research. African Journal of Microbiology Research, 4(16): 1678-1682.
• Ansari, M., Larijani, K. and Tehrani, M.S. (2012). Antibacterial activity of Lippia citriodora herb essence against MRSA Staphylococcus aureus. african journal of microbiology research, 6(1): 16-19.
• Broomand, A., Hamedi2, M., Emamjomeh, Z., Razavi, S.H. and Gholmakani, M.T. (2008). Investigation on the antimicrobial effects of essential oils from dill and coriander seeds on Staphylococcus aureus, Escherichia coli O157:H7 and Salmonella typhimuruim, Iranian Food Science and Technology Research Journal, 4(7): 68-59. [in Persian]
• Burt, S. (2004). Essential oils: their antibacterial properties and potential applications in foods-a review. International Food Microbiology, 94: 225-253.
• Cowan, M.M. (1999). Plant products as antimicrobial agents. clinical microbiology review, 12: 564-582.
• Dadashpour, M., Rasooli, I., Sorouri Zanjani, R., Sefidkon, F., Taghizadeh, M. and Shakiba Darvish Alipour, A. (2011). Antimicrobial, nitric oxide radical scavenging and cytotoxic properties of Thymus daenensis essential oil, Scientific Research Quarterly: Pathobiology Research, 14(1):47-37. [in Persian]
• Daneshyan Mogadam, A.M. (2000). Study of antibacterial effect of essential oil of basil (Ocimum basilicum L) on Staphylococcus aureus, Fifth National Conference on New Ideas in Agriculture, Islamic Azad University Isfahan: 3-1. [in Persian]
• Darderafshi, M. Bahrami, G. Sadeghi, E. Khanahmadi, M. Mohammadi, M. Mohammadi, R. (2014). The effect of Ferulago angulata essential oil on Staphylococcus aureus during the manufacture and preservation of Iranian white cheese, Iranian Journal of Nutrition Sciences & Food Technology. 8(4): 13-20. [in Persian]
• Dupont, B.F., Dromer, F. and Improvisi, L. (1996). The problem of resistance to azoles in candida. journal of medical mycology, 6(2): 12-19.
• Ekhtiarzadeh, H., Akhondzadeh Basti, A., Misaghi, A., Ebrahimzadeh Mousavi, H., Bokaee, S., Taherkhani, P. et al. (2011). Effect of Zataria multiflora Boiss. Essential Oil on the Growth of Listeria monocytogenes in Salted Fish. Journal of Medicinal Plants, 4(40): 89-96. [in Persian]
• Farhangfar1, A., Tajik, H., Razavi Rohani, SM., Moradi, M. and Aliakbarlu, J. (2011). Combined Influence of the Clove Essential oil and Grape Seed Extract on the Spoilage Related Bacteria of Buffalo Patties during the Storage at 8 °C, Journal of Food Research, 21(1): 116-105. [in Persian]
• Fazlara, A., Sadeghi, E. and Rostami Soleimani, P. (2012). Study on the antibacterial effects of Cuminum cyminum essential oil on Listeria monocytogenes in Iranian white cheese, Journal of Food Science & Technology, 35(9): 44-35. [in Persian]
• Gandomi Nasrabadi, H., Misaghi, A., Akhondzadeh basti, A., Khosravi, A., Bokaei, S. and Abbasifar, A. ( 2008). Effects of Zataria multiflora Boiss. Essential Oil on Aspergillus flavus. Journal of Medicinal Plants, 3(27): 45-51. [in Persian]
• Ghasemi Pirbalouti, A., Rahimi, E. and Moosavi, S. (2010). Antimicrobial activity of essential oils of three herbs against listeria monocytogenes on chicken frankfurters. Acta agriculturae Slovenica. 95(3): 223-219. 
• Ghesmati, M. (2008). Survey of Antibacterial Activity of Sambucus Ebulus Extracts Against Staphylococcus Aureus Atcc 1341 and Pseudomonas Aeruginosa Atcc 2785, Journal Of Biology Science, 1(3)(3): 73-82. [in Persian]
• Hakimi Maybody, M.H., Afkhami Aghdai, M. and Mirjalali, F. (2003). An investigation into biological activities of A. persica’s essential oil, Pajouhesh & Sazandegi, No.61: 5-2. [in Persian]
• Hanafi, G.M., Darvishi, SH., Darvishi, N., Sayedin-ardabili, S.M. and Mir-ahmadi, F. (2012). Antibacterial effect of essential oil of mastic resin on Staphylococcus aureus, Escherichia coli and Clostridium sporogenes, Kurdistan University of Medical Sciences, 17(1): 10-1. [in Persian]
• Hoseini, H., Handali, S., Parishani, M., Ghezelbash, G. and Ameri, A. (2010). A Comparative Study of Antibacterial Effects of Aqueous Extract of Oxalis corniculata L. with Antibacterial Effects of Common Atibiotics in Staphylococcus aureous and E. coli Infections. Journal of Medicinal Plants, 1(33): 103-107. [in Persian]
• Imelouane, B. (2005). Chemical composition and antimicrobial activity of essential oil of thyme (thymus vulgaris) from eastern morocco. International Journal of Agriculture & Biology, 11(2): 208-205. 
• Izadi, Z., Esna-Ashari, M., Ahmadvand, G., Davoodi, P. and Piri, KH. (2009). Chemical Composition and Antibacterial Activity of the Essence oil of Peppermint (Mentha piperita L), Armaghane danesh, 14(3): 45-54. [in Persian]
• Jafarzadeh Khaledi, K., Aghazadeh Meshgi, M., Sharifan, A. and Larijani, K. (2010). Investigation of effect of the Rosemary essential oil on growth of Staphylococcus aureus in commercial instant soup, Journal of Comparative Pathology, 7(2): 264-255. [in Persian]
• Jalali, M., Abedi, D., Asghari, G. and Rezaie, Z. (2007). A Study of Anti-Microbial Effect of Pycnocycla Spinosa's Fruit Extracts. Journal of Mazandaran University of Medical Sciences, 17(59): 76-86. [in Persian]
• Kazem Alvandi, R., Sharifan, A. and Aghazadeh Meshghi. M. (2011). Study of chemical composition and antimicrobial activity of peppermint essential oil, Journal of Comparative Pathobiology Iran, 7(4): 364-355. [in Persian]
• Khanjari, A., Akhondzadeh Basti, A., Dahr Rokni, N. and Soltani, M. (2011). Effect of zataria multiflora Boiss. essential oil on log p% of Vibrio parahaemolyticus in BHI broth, Journal of Food Science and Technology, 8(28): 46-37. [in Persian]
• Khanzadi, S., Razavilar, V., Basti, Afshin and Jamshidi, A. (2006). Effects of Zataria multiflora Boiss. essential oil, acetic acid, temperature and storage time on probability of growth initiation of Clostridium botulinum type A in Brain Heart Infusion broth, Iranian Food Science and Technology Research Journal, 2(2): 31-23. [in Persian]
• Mahboubi, M. and Feizabadi, M. (2009). The Antimicrobial Activity of Thyme, Sweet Marjoram, Savory and Eucalyptus oils on Escherichia coli, Salmonella typhimurium, Aspergillus niger and Aspergillus flavus, Journal of Medicinal Plants, 2(30): 137-144. [in Persian]
• Mahmoudi, H., Rahnama, K. and Arabkhani, M. (2010). Antibacterial Effect Essential oil and Extracts of Medicinal Plant on the Causal Agents of Bacterial Canker and Leaf Spot on the Stone Fruit Tree, Journal of Medicinal Plants, 4(36): 34-42. [in Persian]
• Mahmoudi, R., Ehsani, A., Tajik, H., Akhonzade Basti, A. and Khosrowshahi, A. (2010). Antimicrobial effects of Mentha Longifolia L. Essential oil and Lactobacillus casei against Staphylococcus aureus in Iranian White Cheese, Journal of Food Research (University Of Tabriz), 20(1): 160-147. [in Persian]
• Mashak, Z., Moradi, B. and Moradi, B. (2012). The Combined Effect of Zataria multiflora Boiss. and Cinnamomum zeylanicum Nees. Essential Oil on the Growth of Bacillus cereus in a Food Model System, Journal of Medicinal Plants, 2(42): 62-73. [in Persian]
• Mashreghi, M. and Momtazi, F. (2012). Comparison of the antibacterial effects of various concentrations of alcoholic extracts of Rosmarinus officinalis, Hypericum perforatum and Carthamus tinctoriuson the growth phases of Esherichia Coli O157, Journal of Rafsanjan University of MedicalSciences and Health Sservices, 11(2)(43): 103-114. [in Persian]
• Moghtader, M., Iraj Mansori, A., Salari, H. and Farahmand, A. (2009). Chemical composition and antimicrobial activity of the essential oil of Bunium persicum Boiss. Seed, Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 25(1): 27-20. [in Persian]
• Mohajerfar, T., Hosseinzadeh, A., Akhondzadeh Basti, A., Khanjari, A., Misaghi, A. and Gandomi Nasrabadi, H. (2012). Determination of Minimum Inhibitory Concentration (MIC) of Zataria multiflora Boiss. Essential Oil and Lysozim on L. monocytogenes, Journal of Medicinal Plants, 4(44): 70-77. [in Persian]
• Mohammadi, Kh., Karim, G., Hanifian, Sh., Tarinejad, A. and Gasemnezhad, R. (2011). Antimicrobial effect of Zataria multiflora Boiss. essential oil on Escherichia coli O157:H7 duringmanufacture and ripening of white brined cheese, Journal of Food Hygien, 1(2): 78-69. [in Persian]
• Mojab, F. Vahidi, H., Nickavar, B. and Kamali-nejad, M. (2009). Chemical Components of Essential Oil and Antimicrobial Effects of Rhizomes from Cyperus rotundus L., Journal of Medicinal Plants, 4(32): 91-97. [in Persian]
• Momeni, L. and Zamanzad, B. (2009). The antibacterial properties of Allium cepa (onion) and Zingiber officinale (ginger) extracts on Staphylococcus aureus, Pseudomonas aeruginosa, Escherichia coli and Candida albicans isolated from vaginal specimens, Journal of Shahrekord University of Medical Sciences, 11(2): 87-81. [in Persian]
• Moosavy, M.H., Akhondzadeh Basti, A., Misaghi, A., Zahraei Salehi, T., Karim, G. and Mostafavi, E. ( 2007). Effects of Zataria multiflora Boiss. essential oil and nisin on the Growth of Salmonella typhimurium in a Commercial Barley Soup, Eighteenth National Congress of Food Science and Technology, Institute of Food Science and Technology Mashhad: 25-21. [in Persian]
• Moradi, B., Mashak, Z., Akhondzadeh Basti, A., Moradi, B. and Barin, A. (2012). The Survey of the Effect of Cuminum cyminum L. Essential Oil on the Growth of Bacillus cereus in a Food Model System. Journal of Medicinal Plants, 1(41): 93-102. [in Persian]
• Moradi, M., Tajik, H., Razavi Rohani, S., Oromiehie, A., Malekinejad, H. and Saei-Dehkordi, S. (2011). Antioxidant, Color and Antibacterial Properties of Edible Chitosan Film Incorporated with Zataria Multiflora Boiss ٍEssential Oil against Listeria Monocytogenes. Armaghane danesh, 15(4): 303-315. [in Persian]
• Morris, J.A,. Khettry, A,. Seitz Ew., (1979) Antimicrobial activity of aroma chemicals and essential oils. Journal of the American Oil Chemists's Society, 56(5): 595-603.
• Nakhaei moghadam, M. (2009). In vitro antimicrobial activity of methanol extract of orange (Citrus sinensis) peel against Helicobacter pylori clinical isolates, Journal of Microbial Biotechnology, 1(2)(2): 37-43. [in Persian]
• Nascimento, G.G. (2000). Antibacterial activity of extracts and phytochemicals on antibiotic resistant bacteria. brazilian microbiology, 31(4): 245-256.
• Noori, N., Tooryan, F., Rokni, N., Akhondzadeh, A. and Misaghi, A. (2010). Preservative effect of Cinnamomum Zeylanicum Blume. essential oil and storage temperature on the growth of E .coli O157:H7 in hamburger using Hurdle Technology, Iranian Journal Of Food Science And Technology 7(4) : 42-35. [in Persian]
• Palmer, A.S., Steward, J. and Fyfe, L. (2001). The potential application of plant essential oils as natural preservatives in soft cheese. Journal Food Microbiology, 18: 463-470.
• Pourmand, M.R.. Yazdi, M.H.. Baya, M. and Shahinjafari, A. (2008). In vitro antimicrobial effects of Zataria multiflora Boiss., Myrtus communis L. and Eucalyptus officinalis against Streptococcus pneumoniae, Moraxella catarrhalis and Haemophilus influenza, Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 23(4): 483-477. [in Persian]
• Radmehr, B., Khamda, K. and Rajabi Khorami, A. (2011). Sumac (Rhus coriaria L.) essential oil composition and its antimicrobial effect on Salmonella typhimurium, Food Hygiene, 1(2): 9-1. [in Persian]
• Rahdari, P., Dehpour Jouybari, A. and Roudgarkouhep, M.A. (2010). Identification and antimicrobial effect of essential oil components Consolida orientalis, Journal Management System, 1(1): 90-85. [in Persian]
• Rahnama, M., Razavi Rohani, S., Tajik, H., Khalighi Sigaroodi, F. and Rezazad Bari, M. (2009). Effects of Zataria multiflora Boiss. Essential oil and Nisin, Alone and in Combination Against Listeria monocytogen in BHI broth. Journal of Medicinal Plants, 4(32): 120-13. [in Persian]
• Rana, B.K., Singh, U.P. and Taneja, V. (1997). Antifungal and kinetics of inhibition by essential oil isolated from leaves of aegle marmelos. Journal Ethnopharmacology, 57(1): 29-34. 
• Rasoli, E., Rezayi, M.B. (2000). A study on antimicrobial activity and chemical compositions of essential oils from flowers of Lavandula Angutifolia and Salvia Officinalis, Journal of Kerman University of Medical Sciences, 7(4): 181-173. [in Persian]
• Rasooli, I., Gachkar, L., Yadegarinia, D., Rezaei, M.B., Taghizadeh, M., Fakoor, M.H. and Allameh, A.M. (2008). Relation of antioxidative property and free radical scavenging capacity to the antimicrobial characteristics of essential oils from Mentha spicata L. and Chenopodium ambrosioides L. , Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 23(4): 503- 492. [in Persian]
• Saadatmand, S., Alaediny, A. and Salehy, M. (2009). Antibacterial Effects of Dionysia Revoluta Essence on Staphylococcos Aureus and Determinatin of Biochemical Component by GC-MASS Metthod, The Quarterly Journal of Animal Physiology and Development (Quarterly Journal of Biological Sciences), 1(2): 57-63. [in Persian]
• Sadeghi, E., akhoundzadeh basti, a., Misaghi, a., Zahraei salehi, T. and Bohlouli osgouei, S. (2010). Evaluation of effects of Cuminum Cyminum and probiotic on Staphylococcus aureus in feta cheese, Journal of Medicinal Plants, 9(34): 131-141. [in Persian]
• Sadeghzadeh, L., Sefidkon, F. and Oulia, P. (2006). Chemical composition and antimicrobial activity of the essential oil of zataria multiflora, pajouhesh-va-Sazandegi, 19(2)(17): 52-56. [in Persian]
• Saderi, H. Oulia, P. and Hashemi, S.R. (2007). The Effect off Essential Oil of Matricaria Chamomilla L. on Biofilm Formation of Pseudomonas Aeruginosa, Iranian Journal of Medical Microbiology, 1(2): 9-14. [in Persian]
• Saharkhiz1, M., Sattari, M., Goodarzi, Gh. and Omidbaigi, R. (2008). Assessment of antibacterial properties of Tanacetum parthenium L. essential oil, Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 24(1): 55-47. [in Persian]
• Saikia, A.K. and Sahoo, R.K. (2011). Chemical composition and antibacterial activity of essential oil of lantana camaral. Middle-east Journal of Scientific Research, 8(3): 599-602. 
• Sarabi jamab, M., Nyazmand, R. and Abedynia, A.R. (2008). Thyme essential oil effect on the activity of Lactobacillus acidophilus, a probiotic yoghurt starter bacteria, Eighteenth National Congress of Food Science and Technology, Institute of Food Science and Technology Khorasan Razavi, : 25-21. [in Persian]
• Sefidkon, F., Askari, F., Sadeghzadeh, L. and Owlia, P. (2009). Antimicrobial effects of the essential oils of satureja mutica, S. edmondi and S. bachtiarica against Salmonella paratifi A and B, Iranian Journal of Biology, 22(2): 258-249. [in Persian]
• Shahandeh, Z., Molana, Z. and Farzivvash, T. (2006). Extraction and Study of Descurainia Sophiaextract on Inhibition of Groeth of E.coli and Staphylococcus aureus, Journal of Babol University of Medical Sciences, Vo. 8 , No. 5 (33): 26- 30. [in Persian]
• Shareef, A.A. (2011). Evaluation of antibacterial activity of essential oils of cinnamomumsp.and boswellia sp. Journal of Basrah Researches (Sciences), 37(5): 60-71. 
• Sharifi, A. Naghmachi, M. and Bahrami, S. (2011).Antimicrobial Activities of Dorema Auchri, Armaghan Danesh , 15(4) (60): 378-386. [in Persian]
• Soltan Dallal, M.M., Ghorbanzade Mashkani, M., Yazdi, M.H., Agha Amiri, S., Mobasseri, G., Abedi Mohtasab, T.P. and Harat, F.A. (2011). Antibacterial effects of Rosmarinus officinalis on Methicillin -resistant Staphylococcus aureus isolated from patients and foods, Scientific Journal of Kurdistan University of Medical Sciences, 16(1): 80-73. [in Persian]
• Soltani Nejad, SH., Setayi Mokhtari, T. and Rahbaryan, P. (2010). study on the antibacterial effect of essential oils and methanol extracts of berries on some pathogenic bacteria Ziziphora clinopodioides, Journal of Microbial Technology, 2(5): 1-6. [in Persian]
• Soltani Nejad, SH., Setayi Mokhtari, T. and Soltani Nejad, M. (2010). Evaluation of the antibacterial activity of methanol extract of Eucalyptus leaves against Staphylococcus aureus, Escherichia coli and Streptococcus pyogenes in vitro, Journal of Microbial Technology, 2(4): 27-21. [in Persian]
• Soltani poor, M.A., Rezaee, M.B. and Moradshahi, A. (2004). Study on antimicrobial effects of essential oil of Zhumeria majdae Rech. f. & Wendelbo, Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants Research, 20(3): 277-289. [in Persian]
• Soltani poor, M.A., Rezaee, M.B., Moradshahi, A., Kholdebarin, B. and Barazandeh, M. (2007). The Comparison of Constituents of Essential Oils of Zhumeria majdae Rech. f. & Wendelbo at Flowering Stages in Various Parts of Hormozgan Province. Journal of Medicinal Plants, 1(21): 42-47. [in Persian]
• Srinivasan, D., Nathan, S., Suresh, T. and Lakshmana Perumalsamy, P. (2001). Antimicrobial activity of certain indian medicinal plants used in folkloric medicine. Journal of Ethnopharmacology, 74(3): 217-220. 
• Taleei, Gh.R., Meshkat alsadat, M.H., and Mousavi, S.Z. (2008). Antibacterial activity native medicinal plants extracts in Lorestan, Iran, Journal of Gorgan University of Medical Sciences, 10 (1)(25): 31- 35. [in Persian]
• Tassou, C., J.E, N.G., (1995). Antimicrobial activity of essential oil of mastic gum (pistacia lentiscus var. chia) on gram positive and gram negative bacteria in brith and in model food biodeterioration and biodegradation, 12: 411-420.
• Tserennadmid, R., Tako, M., Galgoczy, L., Papp, T., Vagvolgyi, C., Gero, L., et al. (2010). Antibacterial effect of essential oils and interaction with food components. central european Journal of Biology, 5(5): 641-648.
• Xianfei, X., Xiaoqiang, C., Shunying, Zh. and Guolin, Z. (2007). Chemical composition and antimicrobial activity of essential oils of chaenomeles speciosafrom china. food chemistry, 100(4): 1312-1315.